ನಾವಾಡುವ ಮಾತಿಗೆ ಬೆನ್ನುಂಟು. ಅದನ್ನು ನಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿ ಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಮಾತು
ಬಾಯಿಯಿಂದ ಹೊರ ಬಂದಾಗ ಅದು ತನ್ನ ನಾಲ್ಕನೇ ಅವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಎಂದು ವೇದ
ಮಂತ್ರವೊಂದು ಸಾರಿ ಹೇಳಿದೆ. ತು॒ರೀಯಂ॑ ವಾ॒ಚೋ
ಮ॑ನು॒ಷ್ಯಾ॑ ವದಂತಿ. ಹಿಂದಿನ ಮೂರು
ಅವಸ್ಥೆಗಳನ್ನೂ ಋಷಿಗಳು ತೆರೆದಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಪರಾ, ಪಶ್ಯಂತೀ, ಮಧ್ಯಮಾ
ಮತ್ತು ವೈಖರೀ. ನಾವಾಡುವ ಮಾತು ವೈಖರೀ ಎಂದಾದರೆ ಇದರ ಹಿಂದಿನ ಮಾತುಗಳು ಅಥವಾ
ಬೆನ್ನಿನ ನುಡಿಗಳು ಯಾವು ಯಾವುದಾಗಿರುವವು? ಎಂಬುದನ್ನು ನೋಡೋಣ.
ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ
ಕೆಲವು ಗುಣಾಂಕದ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ನಮ್ಮ ಕಿವಿಯೆಂಬ ಶ್ರೋತ್ರೇಂದ್ರಿಯ ಗ್ರಹಿಸುತ್ತದೆ.
ಉದಾಹರಣೆಗೆ ೧೦೦೦ ದಿಂದ ೧೧೦೦ ಗುಣಾಂಕಗಳನ್ನು ಈ ಕರ್ಣ ಗ್ರಹಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದಿಟ್ಟು ಕೊಂಡರೆ,
ಅದಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಗುಣಾಂಕದವು(೯೦೦) ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನವು(೧೨೦೦) ನಮ್ಮ ಗ್ರಹಿಕೆಗೆ ನಿಲುಕದವು.
ಹೀಗೆ ನಿಲುಕದ ಎರಡು ಶಬ್ದಗಳು ಮತ್ತು ನಮಗೆ ತಿಳಿಯದ (ಅರ್ಥವಾಗದ) ಮಾತುಗಳು (ಶಬ್ದಗಳ ರಾಶಿ). ಇವಗಳನ್ನೇ
ಒಟ್ಟಾಗಿ ಪರಾ, ಪಶ್ಯಂತೀ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮಾ ಎಂದು ಪೂರ್ವಜರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆಯೇ?
1. ತಾನು ತನ್ನ ಬುದ್ಧಿಗೆ ಹೇಳಿದ ಮಾತು.
2. ಬುದ್ಧಿ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಹಂಚಿದ ಮಾತು.
3. ಮನಸ್ಸು ಶರೀರಾಗ್ನಿಯನ್ನು ತಿವಿದು ಹೇಳಿದ
ಮಾತು.
4. ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತನಾದ ವಾಯುವು ಹೃದಯವನ್ನು ಹೊಕ್ಕು ಬಾಯಿಂದ ಹೊರಬಿದ್ದಾಗ ಬಂದ
ಮಾತು.
ಈ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಮಾತು ’ವೈಖರೀ’ ಎಂದಾದರೆ, ಅದರ ಹಿಂದಿನ ಮೂರು
ಮಾತುಗಳು ”ಪರಾಪಶ್ಯಂತೀಮಧ್ಯಮ”ರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಒಪ್ಪಬಹುದು... ಹೀಗೆ ಮಾತಿಗೆ
ಬೆನ್ನಿದೆ. ಅದೇ ತಿಳಿಯದ ಮಾತು. ಅದನ್ನು ತಿಳಿಸಿಕೊಡಲು ಋಷಿಗಳು ತುಂಬಾ ಹೆಣಗಿದ್ದಾರೆ.
ಎಂಬಲ್ಲಿಗೆ ನಶ್ಯವಾದ ಮಾತಿನ ಪ್ರಪಂಚವೇ ಇಷ್ಟು ಅಗಾಧವಾಗಿ ಕಂಡಿರುವಾಗ ಅವಿನಶ್ಯವಾದ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು
ಋಷಿಗಳು ಹೇಗೆ ಕಂಡರಿತಿರುವರು? ಎಂಬುದನ್ನು ನೋಡೋಣ! ಇದು ನಶ್ಯದಿಂದವಿನಶ್ಯದೆಡೆಗಿನ
ಪ್ರಯಾಣವಾಗಿದೆ.
ದೃಶ್ಯವೆಲ್ಲವು ನಶ್ಯವಾದೊಡೇಂ?
ದೃಷ್ಟಿಗದು ।
ವಶ್ಯವಿರುವನಕದನು ದೃಷ್ಟಿಪುದೆ ಕಾರ್ಯಂ ॥
ವಿಶ್ವಾನುಭವವೆ ವಿಶ್ವಾತ್ಮಾನುಭವಕೆ ಪಥ ।
ನಶ್ಯದಿಂದವಿನಶ್ಯ - ಮಂಕುತಿಮ್ಮ ॥
ಮನುಷ್ಯರಾಡುವ ಈ ವೈಖರಿಯಲ್ಲಿ
ಧ್ವನಿ, ವರ್ಣ, ಪದ ಮತ್ತು ವಾಕ್ಯಗಳೆಂಬ ನಾಲ್ಕು
ವಿಭಾಗಗಳಿವೆ. ಇವಗಳನ್ನೇ ಆಶ್ರಯಿಸಿ, ನಾವು ನಮ್ಮ ಹೊರ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತೇವೆ.
ಮತ್ತೊಂದು ಆಶ್ಚರ್ಯಕರ ಸಂಗತಿಯೆಂದರೆ ಇವೇ ನಮ್ಮ ಒಳ ಹೊಳಪುಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲೂ ಮಾರ್ಗವಾಗಿವೆ.
ಮನೆಯ ವಾಸ್ತು ದ್ವಾರದಂತೆ ಒಳಗೆ ಬರಲಿಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಹೊರಗೆ ಹೋಗಲಿಕ್ಕೆ ಇವೆರಡಕ್ಕೂ
ಕಾರಣವಾಗಿರುವುದು ಈ ವೈಖರೀ.
ಮಂತ್ರಗಳೆಂದರೇನು? ಅವುಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಗಳಾವುವು? ಎಂಬುದನ್ನು ನೋಡೋಣ.
ಮನ್ತ್ರ್ಯತೇ ಗುಪ್ತಂ ಪರಿಭಾಷ್ಯತೇ ಇತಿ ಮಂತ್ರಃ
“ರಹಸ್ಯವನ್ನು ಹೊತ್ತಿರುವ ಮತ್ತು ಹಂಚುವ ಶಬ್ದಸಾಧನವೇ ಮಂತ್ರ”
ಮತ್ರಿ ಗುಪ್ತಭಾಷಣೇ ಎಂಬುದು ಮಂತ್ರ
ಶಬ್ದದ ಧಾತ್ವರ್ಥವಾಗಿದೆ. ಋಗ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು
ನಿಣ್ಯಾ ವಚಾಂಸಿ ಗೂಢಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತ ಮಾತುಗಳೆಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಅಲ್ಲದೇ ದೇವರಾಡಿದ ಮಾತು, ದೇವರಿಗೊಪ್ಪಿತವಾದ ಮಾತು, ದೇವಕಾರ್ಯಗಳ ಸ್ಮರಣಿಕೆಯ ಮಾತು,
ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಮಾತು ಎಂದು ಬಹುವಾಗಿ ಮಂತ್ರಗಳ ಕುರಿತಾಗಿ ವಿವೇಚಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಶಬ್ದಾನಾಂ ಪ್ರವರೋ
ಮಂತ್ರಃ ಎಂದು ಮಹಾಭಾರತದ ಶಾಂತಿಪರ್ವದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುತ್ತಾರೆ.
ನಾದತನುವೇ ಮಂತ್ರ ಎಂದು ಗುರು ಶ್ರೀರಂಗರು ಕೊಂಡಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಈ ನಾದ
ತನುವನ್ನೇ ಮೀಮಾಂಸಕರು ದೇವರೆಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿ,ಮಂತ್ರಗಳೇ ಅಕ್ಷರರೂಪವಾದ ಮೂರ್ತಗೊಂಡ ದೇವತೆಗಳು
ಎಂದು ಎತ್ತಿಹಿಡಿದಿದ್ದಾರೆ.
ಮನನಾತ್ತ್ರಾಯತೇ ಇತಿ ಮಂತ್ರಃ ಎಂಬ
ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ನಿರ್ವಚನವೂ ಇದೆ. ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಪಠಿಸುವುದರಿಂದ ಅವು ನಮ್ಮನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತವೆ.
ಎಂಬ ಅರ್ಥದ ಜೊತೆಗೆ ಮನನಾತ್ – ಮನಃ ಮನಸಸ್ತ್ರಾಯತೇ ಇತಿ ಮಂತ್ರಃ ಎಂದೂ ಹಿರಿಯರು ವಿಶೇಷಾರ್ಥವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ (ಚಂಚಲತೆಯಿಂದ) ಪಾರುಮಾಡುವ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಮಾತುಗಳೇ
ಮಂತ್ರಗಳು.
ಮಾತಿನ ಹಿಂದೆ ಮೂರು ಕಾಣದ ಅಂಶಗಳಿದ್ದಂತೆ ಮಂತ್ರಗಳಿಗೂ ಹಿಂದೆ ಸೃಜನಾತ್ಮಕ ನಾಲ್ಕು ಅಂಶಗಳಿವೆ. ಈ ನಾಲ್ಕೂ ಅಂಶಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಮಾತು ಮಂತ್ರವಾಗುತ್ತದೆ.
1. ಜ್ಯೋತಿ (ಮೂಲಜ್ಯೋತಿ-ತಾರಕಜ್ಯೋತಿ-ಅವ್ಯಯಜ್ಯೋತಿ)
2. ನಾದ (ಪಾದನಾದ-ಅರ್ಧನಾದ-ತ್ರಿಪಾದನಾದ-ಪೂರ್ಣನಾದ/ಪ್ರಣವ)
3. ಬಿಂದು (ಮೂಲಬಿಂದು-ಅರ್ಧಚಂದ್ರಬಿಂದು-ರೋದಿನೀಬಿಂದು-ನಾದಬಿಂದು-ನಾದಾಂತಬಿಂದು-ಶಕ್ತಿವ್ಯಾಪಿಕಾಬಿಂದು-ಸಮನಾಬಿಂದು-ಉನ್ಮನಾಬಿಂದು
ಮತ್ತು ಮಹಾಬಿಂದು)
4. ಕಲಾ (ಶ್ರುತಿ ಕಲಾ-ಸ್ವರ ಕಲಾ-ಗ್ರಾಮ
ಕಲಾ-ಜಾತಿ ಕಲಾ-ರಾಗ ಕಲಾ)
ಇಲ್ಲಿ ಮೂರು ಜ್ಯೋತಿಗಳು, ನಾಲ್ಕು ನಾದಗಳು, ಒಂಭತ್ತು ಬಿಂದುಗಳು ಮತ್ತು ಐದು ಕಲೆಗಳು ವರ್ಣಿತವಾಗಿವೆ. ಇವು ಸನಾತನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ ಜಗತ್ತಿನ ಹುಟ್ಟನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವ ಅಂಶಗಳೂ ಹೌದು. ಆಧುನಿಕ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತಿನ ಹುಟ್ಟು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಗಳಿಂದ (ವಿದ್ಯುತ್ ನಿಂದ ಜಗತ್) ಆರಂಭವಾಗಿದೆಯೆಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಅದನ್ನೇ ನಮ್ಮ ಸನಾತನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಋಷಿಗಳು ಜ್ಯೋತಿಯಿಂದ ನಾದವೂ; ನಾದದಿಂದ ಜಗತ್ತಿನ ಸಂಪೂರ್ಣಸೃಷ್ಟಿಯುಂಟಾಗಿದೆಯೆಂದು ಕಂಡು ಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಹೀಗೆ ನಾದ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಿ, ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದ ಮಹನೀಯರಾದ ನಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರು ಉಳಿದ ಜಗತ್ತು ಕಾಣದ ನಾದಮಯವಾದ ಒಂದು ಹೊಸ ಜಗತ್ತನ್ನು ಆವಿಷ್ಕರಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಅದೂ ಉಳಿದ ಜಗತ್ತು ಶಿಲಾಯುಗದ ಪಶುತುಲ್ಯ ಮಾನವರಂತೆ ಅಂಡಲೆಯುತ್ತಿರುವಾಗ! ಎಂದರೆ ಅತಿಶಯೋಕ್ತಿಯಾಗದು...
ಹೀಗೆ ನಾದ
ಶರೀರವನ್ನು ಹೊತ್ತ ಮಂತ್ರಗಳು ಚೈತನ್ಯದ ಜೊತೆ ಸೇರಿದಾಗ ಉಂಟಾಗುವ ಶಕ್ತಿಯೇ ಅನಂತವೂ, ಅತುಳಬಲಪ್ರದವೂ
ಆದ ಮಂತ್ರಶಕ್ತಿ. ಅದಕ್ಕೆಂದೇ ಸಾಯಣಾಚಾರ್ಯರು ಮಂತ್ರಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಹೇಳುವಾಗ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ತಸ್ಮಾದಭಿಯುಕ್ತಾನಾಂ
ಮಂತ್ರೋಯಮಿತಿ ಸಮಾಖ್ಯಾನಂ ಲಕ್ಷಣಮ್ | ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಒಟ್ಟರ್ಥದಲ್ಲಿ ಮಂತ್ರಗಳು ಜೀವದ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ (ಅಂದರೆ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅಥವಾ ಒಂದು ಸಮೂಹ ಮಂತ್ರವನ್ನು
ತನ್ಮಯತೆಯಿಂದ ಪಠಿಸಿದಾಗ) ಅಲ್ಲಿ ಕಲಾತ್ಮಕತೆ, ಏಕಾಗ್ರತೆ ಮತ್ತು ನಾದಗಳ ಸಮ್ಮೇಳನವುಂಟಾಗಿ ಅದು ಜ್ಯೋತೀರೂಪವಾಗಿರುವ
ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಸೃಷ್ಟಿತತ್ವವನ್ನೇ ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿದ ಮಂತ್ರಗಳು ಮಾನವನ
ಸೃಜನಶೀಲತೆಗೆ ಹಿಡಿದ ಕನ್ನಡಿಯಂತಿವೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಋಷಿಗಳಿಗೆ ನಾವು ಸದಾ ಕೃತಜ್ಞರಾಗಿದ್ದೇವೆ ಮತ್ತು
ಇಂದಿಗೂ ಮಂತ್ರವಿದರನ್ನು ಗೌರವಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಂತ್ರ ಬಲ್ಲವರಿಗೆ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು
ಮರ್ಯಾದೆ ಸಲ್ಲುತ್ತಿತ್ತೆಂಬ ಅಂಶದ ಪಾಲನೆ ಇಂದಿನವರೆಗೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿರುವುದು ಸನಾತನ ಹಿಂದೂ
ಧರ್ಮದ ಹಿರಿಮೆಯಾಗಿದೆ.
ಬಲಜ್ಜ್ಯೇಷ್ಠಂ ಸ್ಮೃತಂ
ಕ್ಷತ್ರಂ ಮಂತ್ರಜ್ಯೇಷ್ಠಾ ದ್ವಿಜಾತಯಃ |
ಧನಜ್ಯೇಷ್ಠಾಃ ಸ್ಮೃತಾ
ವೈಶ್ಯಾಃ ಶುದ್ರಾಸ್ತು ವಯಸಾಧಿಕಾಃ || ಉದ್ಯೋಗಪರ್ವ ||
ಪರಮೇಶ್ವರ ಪುಟ್ಟನ್ಮನೆ
